Historia Print E-mail
Article Index
Teatr Piotra Sawickiego
Teatr Joanny Piekarskiej
Teatr Krzysztofa Raua
Teatr Kobrzy雟kiego i Szelachowskiego
Teatr Sawickiego – teatr zapale鎍闚

Historia Bia這stockiego Teatru Lalek rozpoczyna si w roku 1953, kiedy to Ministerstwo Kultury i Sztuki przyzna這 mu subwencj i status sceny profesjonalnej. Jednak prawdziwych pocz徠k闚 nale篡 szuka znacznie wcze郾iej. Jesieni 1937 roku z inicjatywy Piotra Sawickiego, p騧niejszego dyrektora teatru oraz Heleny Pacewicz, nauczycielki, zorganizowano scen lalkow, dzia豉j帷 w Szkole Podstawowej Nr 8 przy ul. Jurowieckiej. Wystawiano tu sztuki Marii Kownackiej (O Kasi, co g御ki zgubi豉), Lucyny Krzemienieckiej, tak瞠 repertuar tradycyjny (Szopka Or-Ota). Rok p騧niej Piotr Sawicki, z zawodu mechanik-郵usarz, uczestniczy w kursie lalkarskim zorganizowanym przez Instytut Teatr闚 Piotr SawickiLudowych i 鈔odowisko warszawskiego Baja. Zainspirowany nowymi pomys豉mi nied逝go potem pom鏬 przekszta販i amatorsk scen lalkow w Mi璠zyszkolny Teatr Lalek pod patronatem Okr璕owej Komisji PCK i opiek pedagogiczn Kuratorium Okr璕u Szkolnego.

„Wyst瘼owano gdzie si da這 - wspomina Ryszard Kra鄂o - czasem nawet w nieistniej帷ym ju obecnie teatrze Palace, gdzie bilety dla doros造ch kosztowa造 50, za dla dzieci 20 gr. Ca造 doch鏚 przeznaczano na pomoc biednym dzieciom, a tych w robotniczym Bia造mstoku by這 zawsze wi璚ej ni 鈔odk闚 finansowych. Pracowali wi璚 spo貫cznie: Piotr Sawicki, Jadwiga Polecka, Helena D帳rowska, Helena Stankiewicz, Antoni Malinowski i Hipolit Wejland (oprawa plastyczna), Eleonora D帳rowska (酥iew i muzyka), Jadwiga Sawicka, Kotecki, Regucki, Borowski, Puzanowski, Szmyt i wielu innych, kt鏎ych nie tylko imiona, ale nawet nazwiska zatar造 si w pami璚i tych, co zak豉dali ten pierwszy w Bia造mstoku teatrzyk kukie趾owy. By豉 w鈔鏚 nich tak瞠 Stanis豉wa Giar闚na, w闚czas kierownik literacki, a po wojnie - wskrzesicielka teatrzyku. W roku 1944 wszystko wskazywa這, 瞠 spo鈔鏚 tych, kt鏎zy w latach 1937-1939 wystawiali bajki (...) ona jedna ocala豉. Zapewne tak nie by這, ale faktem jest, i ona jedna wynios豉 z wojny dostateczny zapas energii i umi這wania, by wszystko rozpocz望 od nowa. Przez par lat by豉 jedynym 陰cznikiem mi璠zy tym, co dla nas, dopiero rozsmakowuj帷ych si w lalkarstwie, by這 ju histori, a tym, co mia這 si dopiero narodzi.”

Piotr Sawicki powr鏂i do Bia貫gostoku dopiero w roku 1947 i z miejsca w陰czy si w prace zespo逝 kierowanego przez Stanis豉w Giaro. Powsta Teatr Marionetek, dzia豉j帷y a do roku 1953, w kt鏎ym zesp馧 uzyska status sceny profesjonalnej. Pierwszym widowiskiem zawodowego teatru by spektakl O tym, jak zwierz皻a koncert urz康zi造 wyre篡serowany przez Halin Ko逍ak.

Teatr prowadzony przez Sawickiego w latach 1947-52, podobnie jak inne istniej帷e w闚czas zespo造 amatorskie, korzysta z do鈍iadcze przedwojennego warszawskiego Baja, jednak ju wtedy poszukiwa w豉snej drogi, nowego repertuaru, nowych rozwi您a i nowych ludzi. samoch鏚Dzi瘯i niezwyk貫j pasji popularyzatorskiej swojego tw鏎cy i wsp馧pracownik闚 dociera tak瞠 do Knyszyna, Grajewa, E趾u, Czarnej Bia這stockiej i Sok馧ki, a tak瞠 do wielu innych miejscowo軼i. Podr騜owano najcz窷ciej poci庵iem, przewo膨c niezb璠ne wyposa瞠nie w walizkach. By這 ono zreszt bardzo skromne – zamiast reflektor闚 u篡wano lamp naftowych, karbidowych lub nawet kolejowych latarek. Lalki i dekoracje wypo篡czano z innych o鈔odk闚 teatralnych.

Uzyskanie subwencji i sta貫go mecenasa (od 1953 r. teatr podlega Centralnemu Zarz康owi Teatr闚, Oper i Filharmonii) nie rozwi您a這 najwa積iejszych problem闚. Bez w豉snej siedziby, pracowni, wykwalifikowanego zespo逝 aktorskiego, trudno robi ambitny czy oryginalny teatr. Ale te i marzenia o uzyskaniu trwa貫j pozycji w 鈔odowisku lalkarskim odsuni皻o na dalszy plan. Cele by造 daleko skromniejsze. Chodzi這 g堯wnie o roztoczenie opieki nad dzie熤i z miasta i regionu, o rozbudzenie ich wyobra幡i, zetkni璚ie z teatrem, kt鏎ego w wi瘯szo軼i nie zna造.

aktorzyW po這wie lat pi耩dziesi徠ych powsta wreszcie zal捫ek sta貫go zespo逝. Ju wcze郾iej z Piotrem Sawickim wsp馧pracowa豉 Halina Ko逍ak z bia這stockiej rozg這郾i Polskiego Radia i Danuta Ok這ta. Wkr鏒ce do陰czyli do nich: Wies豉wa Maciejewska i Teresa Piecka, Eliza i Janusz Piechowscy, Lucjan Topolewicz, Dezyderiusz Ga貫cki, nieco p騧niej tak瞠 Krystyna Matuszewska.

Dzia豉lno嗆 tego zespo逝 Joanna Piekarska okre郵i豉 mianem „teatru zapale鎍闚”. Niejednokrotnie nocowali oni w teatrze – na widowni, na krzes豉ch. Nie liczyli si z czasem. Ich zadania nie ogranicza造 si do grania w spektaklach, wykonywali rozmaite czynno軼i techniczne, przygotowywali dekoracje, konstruowali lalki. Doprawdy tworzyli sw鎩 teatr i czerpali z tego satysfakcj. Brak odpowiedniego zaplecza technicznego sprawia, 瞠 prezentowane sztuki wypo篡czano z innych o鈔odk闚: krakowskiej Groteski, warszawskiego Baja, Guliwera, teatr闚 堯dzkich, gda雟kiej Miniatury, z Lalki, Baja Pomorskiego i Marcinka. Pozbawia這 to re篡ser闚 mo磧iwo軼i realizowania w豉snych koncepcji inscenizacyjnych, ale… istnia teatr.

Halina Ko逍akW pierwszych latach re篡serem wi瘯szo軼i sztuk 安ierszcza (nazwa od 1948 r.) by豉 Halina Ko逍ak. Niekiedy ogl康a豉 ona wypo篡czane spektakle na ich macierzystych scenach, innym razem sama musia豉 poszukiwa odpowiednich rozwi您a. O tym, 瞠 by造 to realizacje udane, 鈍iadcz recenzje, jaki mo積a odnale潭 w 闚czesnej prasie. 

W roku 1955 Sawicki za這篡 przy teatrze w豉sn pracowni. By豉 ona jeszcze zbyt skromna, by zapewni teatrowi samowystarczalno嗆, jednak mimo to w豉郾ie w闚czas pojawi造 si pierwsze spektakle przygotowane na miejscu: Lis Przechera I這wskiego i O Misiu, Ma熥u i ma造m szaraczku wg Dygasi雟kiego.

Pod koniec lat pi耩dziesi徠ych w 安ierszczu zacz瘭i si pojawia tak瞠 tw鏎cy spoza Bia貫gostoku: W這dzimierz Fijewski, Jerzy Dargiel, Janusz Galewicz, Melania Karwatowa, Julianna Ca趾owa i Joanna Piekarska. Dzi瘯i nim o篡造 kontakty z innymi 鈔odowiskami lalkarskimi. W 1958 roku, po realizacji Dargiela Zaczarowanej zatoki Auderskiej, bia這stoccy lalkarze odwiedzili warszawski Baj i tam te po raz pierwszy wyst徙ili przed now publiczno軼i.