ONY

Zrealizowany przez Białostocki Teatr Lalek spektakl Ony w reżyserii Jacka Malinowskiego to rozczulająca i wielowymiarowa podróż przez baśniowe krainy, a zarazem głęboka opowieść o sensie życia. W ciągu zaledwie godziny twórcy przedstawiają losy Onego (Ryszard Doliński)  – od dzieciństwa aż po śmierć – skłaniając widza do zatrzymania się na chwilę i spojrzenia na własne doświadczenia z innej perspektywy. Choć historia utrzymana jest w lekkiej, momentami humorystycznej konwencji, porusza uniwersalne tematy związane z dorastaniem, poszukiwaniem własnego miejsca w świecie i przemijaniem.

Na uwagę zasługuje przede wszystkim gra aktorska. W spektaklu występuje zaledwie troje aktorów, a Łucja Grzeszczyk-Żukowska i Michał Jarmoszuk imponują swoją wszechstronnością, wcielając się w wiele różnorodnych postaci. W ciągu kilku minut potrafią przejść od jednej roli do drugiej, za każdym razem nadając bohaterom wyrazisty charakter. Dzięki temu świat przedstawiony wydaje się niezwykle bogaty, mimo oszczędnej obsady.

Przedstawienie zachwyca również swoją dynamiką. Podczas gdy Ony opowiada historię swojego życia, pozostałe postacie tworzą na scenie jej barwne i nieustannie zmieniające się tło. Widz niemal przez cały czas ma poczucie uczestniczenia w czymś żywym i ruchliwym. Spektakl nie pozwala oderwać od siebie uwagi nawet na moment, co czyni go atrakcyjnym także dla młodszych odbiorców.

Największą siłą Onego pozostaje jednak jego warstwa znaczeniowa. Tytułowy bohater urzeka dziecięcą niewinnością, która pozwala mu nadawać trudnym doświadczeniom baśniowy wymiar. Wujek alkoholik staje się w jego wyobraźni czarodziejem sporządzającym tajemnicze eliksiry, a nieobecny ojciec piratem przemierzającym morza z papugą na ramieniu. Ony interpretuje rzeczywistość za pomocą fantazji, zamieniając kolejne życiowe przeszkody w element wielkiej przygody, której celem jest odnalezienie ojca. Dzięki temu widz ma wrażenie zanurzenia się w świecie przypominającym sen, pełnym metafor i symboli. Ta baśniowość nie służy jednak jedynie budowaniu nastroju, ale jest subtelnym sposobem opowiadania o bólu dorastania i konfrontacji z rzeczywistością.

Historia Onego porusza problemy bliskie każdemu człowiekowi: samotność, zagubienie, tęsknotę czy lęk przed dorosłością. Obserwujemy, jak bohater mierzy się z kolejnymi wyzwaniami i stopniowo odnajduje spokój ducha. Spektakl pokazuje, że utrata dziecięcych złudzeń nie musi prowadzić do rozczarowania. Przeciwnie - pogodzenie się z upływem czasu, własną przeszłością i niedoskonałością świata może stać się źródłem wolności. Ony to mądra, wzruszająca i uniwersalna opowieść, która pozostawia widza z refleksją na długo po opuszczeniu teatru.

Spektakl „Ony” autorstwa Marty Guśniowskiej, zrealizowany w Białostockim Teatrze Lalek, to przejmująca i dojrzała opowieść o procesie dorastania, przepracowywaniu straty oraz poszukiwaniu własnego miejsca w świecie. Przedstawienie w reżyserii Jacka Malinowskiego wykorzystuje baśniową formę do opisu trudnych doświadczeń dziecka, tworząc wielowymiarowe studium ludzkiej psychiki.

Historia skupia się na przeżyciach ośmioletniego Onego, który w krótkim czasie traci wszystko, co dawało mu poczucie bezpieczeństwa. Najpierw ukochanego chomika, a później także oboje rodziców. Nie potrafiąc zrozumieć otaczającej go rzeczywistości, chłopiec zaczyna postrzegać świat przez pryzmat wyobraźni i baśniowych skojarzeń, które pomagają mu radzić sobie z trudnymi emocjami.

W jego oczach odejście ojca zamienia się w historię o piracie wyruszającym na dalekie morza, a scenę zabierania matki przez ratowników interpretuje jako orszak sułtana niesionego w lektyce. Taki sposób patrzenia wpływa również na to, jak widzi innych dorosłych. Wuj Cezary, zmagający się z uzależnieniem od alkoholu, wydaje się Onemu czarnoksiężnikiem przygotowującym tajemnicze eliksiry w piwnicy, a surowa dyrektorka szkoły przypomina mu klasyczną baśniową wiedźmę z haczykowatym nosem.

Największą wartością spektaklu jest jego warstwa filozoficzna i społeczna, podana w formie onirycznej wędrówki. Na uznanie zasługuje scena w „Domu Dorosłego”, stanowiąca gorzką satyrę na ludzką potrzebę akceptacji, gdzie dorośli licytują się na obietnice, byle zostać „zaadoptowanym” przez dzieci. Równie istotne są spotkania z Pająkiem-filozofem, uczącym o nietrwałości rzeczy, oraz Ptakiem-Kwiatem, który przypomina, że w życiu najważniejsze jest wiedzieć, czego się chce. Aktorsko spektakl stoi na najwyższym poziomie – Michał Jarmoszuk błyskawicznie zmienia się z zataczającego wujka w kapitana statku, a Łucja Grzeszczyk-Żukowska z równą siłą gra apodyktyczną ciotkę i zagubioną Księżniczkę.

Podsumowując, „Ony” to spektakl wybitny, redefiniujący pojęcie domu nie jako adresu, lecz jako wspólnotę relacji, którą bohater ostatecznie buduje u boku odnalezionej Księżniczki. To mądra lekcja o tym, że choć utrata dziecięcych złudzeń boli, jest niezbędnym krokiem ku dojrzałości i budowaniu własnej, prawdziwej przyszłości. BTL stworzył dzieło, które mimo baśniowego sztafażu, pozostawia widza z głęboką, egzystencjalną refleksją.

Spektakl bierze udział w 24. Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej

Ogólnopolski Konkurs na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej ma na celu nagradzanie najciekawszych poszukiwań repertuarowych w polskim teatrze, wspomaganie rodzimej dramaturgii w jej scenicznych realizacjach oraz popularyzację polskiego dramatu współczesnego. Konkurs organizowany jest przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie.

W I etapie Konkursu spektakle ocenia Komisja Artystyczna w składzie: Jacek Sieradzki (przewodniczący), Michał Centkowski, Adam Karol Drozdowski, Andrzej Lis, Kamila Łapicka, Jakub Papuczys, Joanna Puzyna - Chojka.

Nagroda Specjalna Jury za „poruszanie ważnych problemów społecznych za pomocą ekspresyjnych środków teatru lalek”

Zespołowa nagroda aktorska dla Ryszarda Dolińskiego, Łucji Grzeszczyk i Michała Jarmoszuka za role w spektaklu „ONY”

• nagroda "wyrażenia lalką teatru" - za najlepszą inscenizację i reżyserię przyznana przez Jury Festiwalu
• nagroda wolontariuszy z Elektronicznej Orkiestry "Laboratorium Dźwięku "100 za pointę".